45. Έθιμα περιοχών του Ν. Σερρών, της Δήμητρας Τρομπούκη

Έθιμο της μπάμπως ή βρεξούδια

            Κάθε χρόνο στις 8 Ιανουαρίου σε περιοχές του νομού Σερρών - Ν. Πέτρα, Μονοκκλησιά και Χαροπό -, πραγματοποιείται το έθιμο της μπάμπως ή Βρεξουδιά. Αυτή την ημέρα έχει την τιμητική της η γηραιότερη γυναίκα που κατά το παρελθόν εκτελούσε χρέη μαμής. Έτσι, εκείνη την ημέρα όλες οι παντρεμένες γυναίκες του χωριού μαζεύονται στη πλατεία και μαζί με μουσικά όργανα και διάφορα δώρα πηγαίνουν στο σπίτι της, για να την ευχαριστήσουν. Στη συνέχεια την παίρνουν και την πηγαίνουν στην πλατεία, οπού εκεί θα ξεκινήσει το γλέντι με τραγούδια και κρασί.

            Κατά τη διάρκεια όλων των παραπάνω δεν επιτρέπεται να πλησιάσει άνδρας. Αν τολμήσει κανένας να εμφανιστεί, οι γυναίκες τον κυνηγούν, τον καταβρέχουν και του βγάζουν ένα ρούχο, το οποίο στη συνέχεια το δημοπρατούν.

Ονομάστηκε «Ημέρα της Γυναικοκρατίας».

Έθιμο του Μαγκαλιού

            Όλοι οι καταστηματάρχες παραμονή Πρωτοχρονιάς το ρίχνουν στο γλέντι. Ανάβουν μαγκάλια και ψήνουν χοιρινό, το οποίο από τα παλιά χρόνια αποτελούσε το κύριο πιάτο των εορτών. Καταστηματάρχες και πελάτες πιάνουν το χορό με συνοδεία οργάνων και κρασιού.

Χριστόξυλο και το πάντρεμα της φωτιάς

              Το Χριστόξυλο και το πάντρεμα της φωτιάς είναι έθιμα που τα βρίσκουμε στα χωριά του δήμου Νιγρίτας. Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, αφού συγκεντρωθεί όλη η οικογένεια γύρω από το τζάκι, ανάβεται το ''ΧΡΙΣΤΟΞΥΛΟ'' και ως τα Θεοφάνεια η  φωτιά στο τζάκι δεν πρέπει να σβήσει. Η στάχτη που δημιουργείται στο τζάκι αυτές τις ημέρες θεωρείται πως διώχνει το κακό μάτι γι’ αυτό και τη σκορπίζουν γύρω από το σπίτι, το στάβλο και τα χωράφια.

Καλαντάρια

                Το έθιμο αναβιώνει την παραμονή Χριστουγέννων στα Χρυσοχώραφα Ηράκλειας. Μετά τις 12 το βράδυ, τα παλικάρια του χωριού μετά από άδεια του παπά έβγαιναν σε ομάδες  7-8 ατόμων και τραγουδούσαν τα κάλαντα. Οι δύο από αυτούς ήταν ντυμένοι ο ένας γάτα και ο άλλος γάιδαρος.

Οι πυρές των Χριστουγέννων

                  Το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων αναβιώνει σε αρκετά χωριά του νομού μας το έθιμο των Χριστουγεννιάτικων πυρών. Πρόκειται για μεγάλες φωτιές που άναψαν οι βοσκοί για να ζεσταθούν, πριν προσκυνήσουν το θείο βρέφος. Οι κάτοικοι μαζεύονται γύρω από τις πυρές και χορεύουν, ενώ παιδιά μοιράζουν κρασί.

Το βράδυ των ηλικιωμένων

            Το έθιμο αυτό αναβιώνει στα Καλά Δέντρα του δήμου Λευκώνα. Την παραμονή των Χριστουγέννων οι ηλικιωμένοι άντρες και γυναίκες βγαίνουν και λένε τα κάλαντα δεχόμενοι κρασί και ξυλοκέρατα.

Το Χριστόψωμο

              Το ψωμί του Χριστού το συναντάμε στα Δαρνακοχώρια. Γίνεται το πρωί παραμονής των Χριστουγέννων από την νοικοκυρά του σπιτιού. Απαραίτητος επάνω στο ψωμί είναι χαραγμένος ο σταυρός. Το βράδυ αρχίζει η προ του τέλους νηστίσιμη μυσταγωγία. Το τραπέζι στρώνεται, στη μέση το χριστόψωμο, φασόλια μαγειρεμένα χωρίς λάδι, διάφορα τουρσιά, ντομάτα, λάχανο, καρότα, αγγουράκια, κ.ά ελιές και φυσικά το κόκκινο κρασί. που πάντα, σε όλες τις γιορτές, έχει τον πρώτο ρόλο. Ο νοικοκύρης σταυρώνει το Χριστόψωμο και το μοιράζει σε όλοι την οικογένεια.

Δήμητρα Τρομπούκη

Μαθήτρια της Ά Γυμνασίου