40. 28η Οκτωβρίου, της Όλγας Φραγκαλή

Η 28η Οκτωβρίου είναι η μεγάλη εθνική μας γιορτή που κάθε χρόνο τη γιορτάζουμε για να θυμόμαστε το “ΟΧΙ” που είπε ο Μεταξάς στους Ιταλούς.

'Όπως όλα τα σχολεία, έτσι και το δικό μας προετοιμάζεται για τη γιορτή. Καθημερινά κάνουμε πρόβες τον βηματισμό της παρέλασης.

Την ημέρα της γιορτής όλο το σχολείο μας έπλεε στα εθνικά μας χρώματα. Υψώσαμε τη μεγάλη σημαία του σχολείου και πήγαμε στην εκκλησία. Αφού τελείωσε η λειτουργία, έγινε κατάθεση στεφάνων υπέρ των πεσόντων. Ύστερα έγινε η καθιερωμένη παρέλαση.

Το χρέος μας είναι να τιμούμε όλους τους ήρωες γιατί σ'  αυτούς χρωστάμε την λευτεριά μας.

Όλγα Φραγκαλή

Μαθήτρια της Α΄ Γυμνασίου

39. Ένα έθιμο το Ακριτοχωρίου, του Παύλου Δημητρίου

Ζητώντας από τη γιαγιά μου να μου διηγηθεί έθιμα του τόπου μας, αυτή μου διηγήθηκε το Κουρμπάνι. Προέρχεται από την τουρκική λέξη kurban που σημαίνει θυσία. Πρόκειται για ένα πανάρχαιο έθιμο που βασίζεται στην εύνοια του αγίου του χωριού. Με αυτόν τον τρόπο οι κάτοικοί του θέλουν να δοξάσουν το άγιο για το καλό του χωριού τους και για το δικό τους.

Ανήμερα της γιορτής του οι κάτοικοι κοντά στην εκκλησία σφάζουν το μοσχάρι και το βάζουν να ψήνεται για όλη τη νύχτα. Την επόμενη μέρα ο ιερέας μαζί με τους πιστούς μετά τη Θεία Λειτουργία πηγαίνουν στην αίθουσα, για να γευτούν το μοσχάρι που μαγείρεψαν.

Γενικά, λοιπόν, το έθιμο αυτό περιλαμβάνει το σφάξιμο του ζώου, το μαγείρεμα και το κοινό γεύμα.

Παύλος Δημητρίου

Μαθητής της Β΄ Γυμνασίου

38. Ο πρώτος μας χορός, της Μαρίας Τσομπανίδου

Οι τάξεις του Γυμνασίου στο οποίο φοιτώ, δεν είχαν διοργανώσει ποτέ έναν χορό όλες μαζί. Οπότε φέτος έγινε η διαφορά. Αποφασίσαμε η τάξη μου και η Γ΄ Γυμνασίου να οργανώσουμε τον πρώτο μας χορό. Εκείνη τη στιγμή ο ενθουσιασμός μας ήταν μεγάλος.

Έπειτα, εγώ με κάποια άλλα παιδιά της τάξης μου ενημερώσαμε τους καθηγητές και τους ζητήσαμε να κάνουμε κάποιες συνελεύσεις, για να παρθούν όλες οι αποφάσεις. Στη συνέχεια, αφού συμφωνήσαμε για όλα και πήραμε τις κατάλληλες αποφάσεις, είχε έρθει η στιγμή για τη δημιουργία της αφίσας. Για τη δημιουργία της απευθυνθήκαμε σ’ έναν καθηγητή, ο οποίος σε μόλις μία ημέρα την είχε τοιχοκολλήσει κιόλας στον πίνακα ανακοινώσεων του σχολείου. Εμείς, μόλις την είδαμε χαρήκαμε τόσο πολύ που αρχίσαμε να παίρνουμε αντίγραφα, για να τα κολλήσουμε σε όλα τα σημεία που επιθυμούσαμε. Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, αφού είχαν τελειώσει όλες οι ετοιμασίες, το άγχος άρχισε να ανεβαίνει στα ύψη και οι μέρες να μετρούν αντίστροφα.

Να όμως που έφτασε αυτή η ημέρα που όλοι περιμέναμε. Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη, η Παρασκευή. Το πρωί, λοιπόν, της Παρασκευής, ως συνήθως είχαμε σχολείο. Νιώθαμε πως οι ώρες δεν περνούσαν και η ανυπομονησία μας γινόταν όλο και πιο μεγάλη.

Παρόλα αυτά το βράδυ πλησίαζε και όλοι περιποιούμασταν και προετοιμαζόμασταν, βάζοντας τα καλά μας. Μέχρι που έφτασε εκείνη η στιγμή, που πήγαμε στο μαγαζί. Περιμέναμε λίγη ώρα να μαζευτούν οι γνωστοί αλλά και οι φίλοι μας. Η μουσική έπαιζε δυνατά και τα τραγούδια ήταν πολύ «ανεβαστικά». Στη συνέχεια, το μαγαζί γέμισε. Τότε νομίζω είχε έρθει η ώρα της διασκέδασης. Γι’ αυτό αφήσαμε πίσω μας όλες τις έγνοιες και το ευχαριστηθήκαμε.

Με αυτόν τον τρόπο έκλεισε ένας όμορφος κύκλος, μια καινούρια εμπειρία που θα μας μείνει στο μυαλό. Αλλά νομίζω πως θα διοργανώσουμε πολλούς ακόμα στο μέλλον.

Μαρία Τσομπανίδου

Μαθήτρια της Β΄ Γυμνασίου

37. Μακεδονικός Αγώνας, της Δήμητρας Τρομπούκη

Ένα από τα διατάγματα ίδρυσης της Βουλγαρικής Εξαρχίας* ήταν, και το πλέον επίμαχο σημείο, ο τελευταίος όρος που επέτρεπε την επέκταση της Εξαρχίας για δημιουργία επισκοπικών περιφερειών* εφόσον «το όλον, ή τουλάχιστον τα δύο τρίτα των ορθοδόξων κατοίκων, θέλουν να υπόκεινται* εις την βουλγαρικήν εξαρχίαν». Αυτός ο όρος ήταν τελικά η αιτία να ακολουθήσουν στη συνέχεια βουλγαρικές θηριωδίες* σε βάρος ομόθρησκων λαών, Ελλήνων και Σέρβων, ειδικότερα σε χωριά της Μακεδονίας, στην προσπάθειά τους ν’ αποσπάσουν δηλώσεις των δύο τρίτων των κατοίκων ότι είναι «Εξαρχικοί», αλλοιώνοντας με τον τρόπο αυτό το φρόνημα των κατοίκων, φθάνοντας έτσι στον Μακεδονικό Αγώνα και όχι μόνο.

Η εντεινόμενη* βουλγαρική τρομοκρατία οδήγησε την περιοχή της Μακεδονίας να τεθεί υπό διεθνή Επιτροπεία μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου (1878), και Γάλλοι, Ρώσοι και Αυστριακοί στρατιωτικοί ανέλαβαν καθήκοντα παράλληλης διοίκησης με τους Οθωμανούς. Οι Γάλλοι και Αυστριακοί προωθούσαν τις ουνιτικές ιεραποστολές στην Κεντρική Μακεδονία εποφθαλμιώντας* τη Θεσσαλονίκη, ο καθένας για λογαριασμό του, ενώ οι Ρώσοι υποστήριζαν φανερά τις βουλγαρικές ένοπλες ομάδες. Η Υψηλή Πύλη* αδυνατούσε να παρέμβει δραστικά στις ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων. Οι Βούλγαροι την περίοδο εκείνη προσπαθούσαν αφενός να στρέφουν τις ευρωπαϊκές και οθωμανικές στρατιωτικές διοικήσεις κατά των αντιπάλων τους, και αφετέρου να συνεργάζονται με όποιες απ' αυτές ήταν δυνατό, ενώ παράλληλα το Ηνωμένο Βασίλειο υπέσκαπτε* με κάθε τρόπο την ενδεχόμενη ελληνο-βουλγαρική συνεργασία, φοβούμενη την εκμετάλλευσή της από τη Ρωσία.

Στα ορεινά και στις πιο απομονωμένες περιοχές υπήρχαν ελεύθερα χωριά, φτωχά και με άγονη γη. Πλήρωναν μόνο φόρους στους Οθωμανούς και ήταν στο έλεος ληστρικών συμμοριών* όταν δεν ανέθεταν την ασφάλειά τους σε τοπικούς λήσταρχους. Οι πιο δραστήριοι ήταν εποχιακοί εργάτες, καρβουνιάρηδες ή ξυλοκόποι, ενώ άλλοι αναγκάζονταν να στραφούν στη ληστεία, επάγγελμα αρκετά αποδοτικό εκείνη την εποχή. Τόπος χωρίς οδικό δίκτυο* και με περιοχές τελείως απομονωμένες η μια από την άλλη με έλλειψη ασφάλειας, σύντομα θα υποστεί τη βουλγαρική προπαγάνδα* που θα κυριαρχήσει με την τρομοκρατία. Έτσι αναδεικνύονται πρωτοκλασάτα στελέχη, αρχικά της ΕΜΕΟ* ο Τσακαλάρωφ στο Σμαρδέσι, ο Μήτρε Βλάχος στο Μακροχώρι Καστοριάς και ο Λαζάρ Ποπτράϊκωφ στο Δενδροχώρι.

Ενόψει της προετοιμασίας της Εξέγερσης του Ίλιντεν (20 Ιουλίου 1903) χρίζονται οι τοπικοί ηγέτες και τέλος του Αυγούστου 1902 πραγματοποιείται στο Σιδηροχώρι Καστοριάς συνάντηση του απεσταλμένου του Τσόντσεφ από το περιβάλλον της βουλγαρικής ανωτάτης αρχής Γιάγκωφ με τους τοπικούς ηγέτες, που δηλώνουν ότι δεν είναι έτοιμοι για μια τέτοια εξέγερση, αντιδρώντας μερικοί και στη βουλγαρική πρωτοβουλία. Ένα μήνα περίπου μετά την εξέγερση καίγονται τα περισσότερα χωριά από τους Οθωμανούς, μερικά ολοσχερώς και τον Οκτώβριο του 1904 σκοτώνεται στη Στάτιστα ο Παύλος Μελάς*. Με το κίνημα των Νεότουρκων το 1908 αναστέλλεται κάθε εμπόλεμη δραστηριότητα μέχρι τους Βαλκανικούς πολέμους 1912-1913.

Ο Μακεδονικός Αγώνας ξεκίνησε από την περιοχή της Καστοριάς (ειδικότερα στα Κορέστεια) και περί το τέλος του είχε επεκταθεί σ’ όλη τη σημερινή Μακεδονία, μέχρι και των περιοχών του Μοναστηρίου*, Γευγελής*, Δοϊράνης* κ.λ.π. Σκοπός των αντιπάλων ήταν ο εκφοβισμός ή η εξόντωση των αντίθετων στοιχείων και ο προσεταιρισμός* του πληθυσμού προς την Βουλγαρική και την Ελληνική Εκκλησία και εθνικό φρόνημα*, δράση η οποία γρήγορα εξελίχθηκε σε αγώνα αλληλοεξόντωσης* των εκατέρωθεν ενόπλων τμημάτων.

Πηγή: Βικιπαίδεια

Επεξηγήσεις-Διευκρινήσεις (*)

Βουλγαρική Εξαρχία: ο αγώνας των Βουλγάρων για εκκλησιαστική αυτονομία

Επισκοπικές Περιφέρειες: Οι περιφέρειες που έχουν επίσκοπο

Υπόκειμαι: καθορίζομαι από κάποιον

Θηριωδία: άγρια και απάνθρωπη ενέργεια

Εντεινόμενη: γίνεται πιο έντονη

Εποφθαλμιώ: κοιτώ κάτι με κρυφή επιθυμία να το αποκτήσω

Υψηλή Πύλη: σημαίνει την Πύλη της Σουλτανικής Σκηνής (Οθωμανικής Αυτοκρατορίας)

Υποσκάπτω: κλονίζω, δυναμώνω

Ληστρικές συμμορίες: συμμορίες ληστών

Προπαγάνδα: άμεση διάδοση μιας φιλοσοφίας

ΕΜΕΟ: Εσωτερική Μακεδονική Επαναστατική Οργάνωση

Παύλος Μέλας: αξιωματικός Πυροβολικού του ελληνικού στρατού και πρωτεργάτης του Μακεδονικού Αγώνα

Οδικό δίκτυο: αυτοκινητόδρομος

Μοναστήρι: πόλη της νοτιοδυτικής Π.Γ.Δ.Μ.

Γευγελή: πόλη της Π.Γ.Δ.Μ.

Δοϊράνη: κωμόπολη της Π.Γ.Δ.Μ.

Προσεταιρισμός: η εξασφάλιση της σύμφωνης γνώμης ή της ευνοϊκής στάσης κάποιου άλλου

Φρόνημα: αυτό που πιστεύει κάποιος

Αλληλοεξόντωση: αμοιβαία εξόντωση

Τρομπούκη Δήμητρα

Μαθήτρια της Α΄ Γυμνασίου 

36. Έθιμα και παραδόσεις της Βυρώνειας Σερρών, της Μαρίας Τσομπανίδου

Αετοβούνι 

Στο παλιό χωριό, το Αετοβούνι, είναι η εκκλησία του Σωτήρος. Εκεί είναι τόπος συνάντησης. Όλοι οι συγχωριανοί που είναι εκτός χωριού, στις 6 Αυγούστου έρχονται να συναντηθούνε με φίλους, συγγενείς, γνωστούς. Επί τρεις ημέρες μέχρι το πρωί τρώνε, πίνουν, χορεύουν. Αυτό το έθιμο γίνεται εδώ και πολλές δεκαετίες. Κάθε χρόνο όλοι περιμένουν αυτήν την ημέρα.

Βαφτίσια

Πολύ παλιά στα βαφτίσια το όνομα το διάλεγε η νονά, η οποία έκανε και όλα τα έξοδα. Οι γονείς δεν εμφανίζονταν στην εκκλησία. Όταν ακουγόταν το όνομα, παιδάκια έτρεχαν στους γονείς και το ανακοίνωναν, για να πάρουν τα δώρα τους που ήταν συνήθως χρήματα.

                                                       Γάμος

Όταν ο κουμπάρος έρχεται να πάρει τη νύφη, για να πάει στην εκκλησία, κάποιοι συγγενείς της νύφης τού κλείνουν την πόρτα και ζητούν χρήματα. Ανοίγουν την πόρτα μόλις τα δώσει.

Επίσης, όταν γίνεται γάμος στο χωριό, τη νύφη την πηγαίνουν στην εκκλησία χορεύοντας και πίνοντας ούζο.

                                                        Κηδεία

Όταν πεθαίνει κάποιος, η γειτονιά και οι συγγενείς μαγειρεύουν στα σπίτια τους και τα προσφέρουν για να φάει η οικογένεια του νεκρού αλλά και άτομα που ήρθαν από μακριά.

Μαρία Τσομπανίδου

Μαθήτρια της Β΄ Γυμνασίου